Podpisując umowę z operatorem telewizji satelitarnej, większość abonentów skupia się na ofercie zawartej w wykupionym pakiecie i na tym poprzestaje. Tymczasem zarówno dekodery Polsat Box HD, jak i modele 4K obu platform obsługują odbiór z 2 różnych pozycji satelitarnych, co otwiera dostęp do kilkuset bezpłatnych kanałów telewizyjnych z całej Europy, bez dodatkowych miesięcznych opłat. Wystarczy niewielka przeróbka instalacji antenowej, odrobina wiedzy i, w niektórych przypadkach, wizyta fachowca z miernikiem sygnału.

Dlaczego telewizja satelitarna wciąż wygrywa ze streamingiem

Zanim przejdziemy do konkretów technicznych, warto zatrzymać się przy jednej kwestii, o której rzadko się mówi głośno. Serwisy streamingowe działają w oparciu o twoje łącze internetowe, co oznacza, że jakość obrazu zmienia się dynamicznie, w zależności od obciążenia sieci, zarówno po stronie dostawcy treści, jak i twojego operatora internetowego. Jak zwracają uwagę eksperci portalu Antyweb, przepustowość satelity to zawsze lepsza jakość obrazu i zazwyczaj dźwięku, bo nadawcy online muszą odpowiednio skompresować całość, żeby sygnał docierał do odbiorcy w miarę bez opóźnień. Telewizja satelitarna nie wisi na tym samym łączu, co twój smartfon, laptop i zmywarka z Wi-Fi, przez co nie doświadczysz buforowania podczas meczu w najgorszym możliwym momencie.

Specjaliści zajmujący się instalacjami antenowymi w Warszawie podkreślają, że satelita daje stabilny odbiór niezależnie od liczby podłączonych do sieci urządzeń w domu, co jest szczególnie istotne w godzinach wieczornego szczytu, kiedy serwisy VOD zwalniają. Transmisja DVB-S2 dociera do anteny bez pośredników sieciowych, co przekłada się na stałą, przewidywalną jakość sygnału zarówno w standardzie HD, jak i 4K UHD. To nie jest argument marketingowy, lecz po prostu wynik tego, jak działa fizyka i architektura sieci.

Z jakiego satelity korzysta Polsat Box i Canal+

Obaj polscy operatorzy satelitarni emitują swoje pakiety programowe z satelity Hotbird 13°E. Z tego samego satelity pochodzi zdecydowana większość polskich kanałów kodowanych i bezpłatnych, które znajdziemy na liście programów w dekoderze. Co ciekawe, serwis techniczny Canal+ oraz analogiczne służby Polsatu konfigurują swoje dekodery fabrycznie pod odbiór z Hotbirda, ale oba urządzenia są sprzętowo przygotowane do odbioru z drugiej popularnej pozycji orbitalnej, czyli satelity Astra 19,2°E. To ważna informacja, bo oznacza, że nie musisz kupować nowego dekodera, żeby rozszerzyć swoją ofertę o zagraniczną telewizję bezpłatną.

Dekodery Canal+ 4K, czyli modele Ultrabox+ 4K i Dualbox+ 4K, tak samo jak dekodery Polsat Box 4K, Polsat Box 4K Lite i Soundbox 4K, obsługują standard DVB-S2 i bez problemu dekodują sygnały z obu satelitów, o ile instalacja antenowa jest do tego przystosowana. Warto tu zaznaczyć, że sprzęt sam w sobie nie wymaga żadnych aktualizacji ani specjalnego firmware: wystarczy odpowiedni konwerter i prawidłowe ustawienie anteny.

Co odbierzesz z satelity Astra 19,2°E

Pakiety programowe Polsat Box oraz Canal+ nie zawierają kanałów z Astry, bo to osobna pozycja orbitalna z inną ofertą programową. Z Astry 19,2°E pochodzi jednak ponad 100 bezpłatnych kanałów w języku niemieckim, kilkanaście nieabonamentowych kanałów francuskich oraz kilka pozycji w języku angielskim i hiszpańskim. Z kanałów niemieckich bez kodowania nadaje m.in. Eurosport 1 Deutschland, Sport 1, RTL, VOX, HSE HD, ANIXE HD, QVC HD, K-TV HD czy ShopLC HD. Francuzi udostępniają za darmo m.in. CNEWS, a w języku angielskim bez problemu odbierzesz Al Jazeera English HD. Na tej samej pozycji orbitalnej, czyli na Astrze, nadają również polskojęzyczne kanały TV Trwam i Radio Maryja, co warto odnotować.

Dla osób uczących się języka niemieckiego lub go znających jest to prawdziwa gratka, bo bezpłatne kanały FTA z Astry emitują m.in. filmy i seriale amerykańskie z lektorem lub dubbingiem w języku niemieckim. Nie jest to niszowa ciekawostka: satelita Astra 19,2°E ma zasięg techniczny wynoszący 118 milionów gospodarstw domowych w Europie, a jego oferta jest skierowana przede wszystkim do rynku zachodnioeuropejskiego. Pełna lista kanałów FTA z tej pozycji jest publicznie dostępna i regularnie aktualizowana przez serwisy branżowe zajmujące się telewizją satelitarną.

• Eurosport 1 Deutschland (niekodowany, język niemiecki)
• Sport 1 (niekodowany, język niemiecki)
• RTL, VOX (niekodowane, język niemiecki)
• ANIXE HD, HSE HD, QVC HD (niekodowane, język niemiecki)
• K-TV HD (niekodowany, język niemiecki)
• CNEWS (niekodowany, język francuski)
• Al Jazeera English HD (niekodowany, język angielski)
• TV Trwam, Radio Maryja (niekodowane, język polski)

Jak działa konwerter Monoblock i dlaczego jest ważny

Standardowy konwerter LNB zamontowany na antenie Canal+ lub Polsat Box jest ustawiony na jeden cel: Hotbird 13°E. Żeby odebrać sygnał z Astry 19,2°E, która jest na orbicie o ok. 6 stopni dalej, potrzebujesz albo zamienić istniejący konwerter na tzw. Monoblock, albo dołożyć drugi konwerter na uchwycie zwanym popularnie zezem. Monoblock to konwerter wyposażony w 2 promienniki w jednej obudowie, ustawione pod niewielkim kątem względem siebie, który odpowiada właśnie różnicy kątowej między obiema pozycjami orbitalnymi. Wygląda niepozornie, ale robi robotę 2 osobnych urządzeń w jednym miejscu.

Na rynku dostępne są modele Monoblock w kilku wersjach, różniących się liczbą wyjść. Podstawowy Single Monoblock, np. Inverto Black Mono Single, ma 1 wyjście i nadaje się do 1 dekodera lub 1 tunera. Modele Twin Monoblock mają 2 wyjścia (np. Inverto Black Twin Monoblock), co pozwala podłączyć 2 niezależne tunery, czyli np. 2 dekodery lub 1 dekoder z funkcją nagrywania, który ma 2 tunery. Jeśli masz instalację z wieloma odbiornikami, sięgnij po Quad Monoblock, np. Opticum Quad Monoblock lub Inverto Quad Monoblock, który obsługuje 4 niezależne wyjścia. Ceny na polskim rynku kształtują się następująco:

• Single Monoblock (np. Inverto Black Mono Single): ok. 55–75 zł
• Twin Monoblock (np. Inverto Black Twin Monoblock, Grocos Twin Monoblock): ok. 95–130 zł
• Quad Monoblock (np. Opticum Quad Monoblock, Inverto Quad Monoblock): ok. 130–160 zł

Konwertery Unicable Monoblock, takie jak Inverto IDLU-32L (obsługujący do 32 kanałów użytkownika w standardzie Unicable II / EN 50607), pozwalają na przesłanie sygnału z 2 satelitów jednym kablem do wielu dekoderów jednocześnie. To rozwiązanie szczególnie przydatne tam, gdzie instalacja kablowa jest trudna do rozbudowy lub gdzie działa serwis techniczny Polsat Box bądź Canal+, konfigurując instalację zbiorczą dla kilku lokatorów. Dekodery obu platform w wersjach 4K obsługują oba standardy Unicable I (EN 50494) i Unicable II (EN 50607), co zapewnia pełną kompatybilność.

Anteny Canal+ i Polsat Box: różnice, które mają znaczenie

Tu zaczynają się różnice między obiema platformami, które mają bezpośrednie przełożenie na to, ile roboty czeka cię przy rozbudowie instalacji. Anteny dostarczone przez Canal+ mają rozmiar 80 cm, a ich wysięgnik jest przystosowany do montażu standardowych konwerterów o średnicy mocowania 40 mm. W praktyce oznacza to, że wymiana istniejącego konwertera Canal+ na Monoblock Twin to prosta czynność, a pakiety programowe Canal+ są dostępne od razu po podłączeniu nowego konwertera i skonfigurowaniu dekodera pod 2 pozycje satelitarne. Wystarczy odkręcić stary konwerter, wsunąć Monoblock w to samo miejsce i delikatnie przekręcić go tak, żeby prawy promiennik był skierowany lekko w dół, dosłownie o kilka stopni wokół własnej osi.

Anteny Polsat Box mają rozmiar 70 cm, co komplikuje sprawę. Nie możesz tu po prostu zamienić jednego konwertera na Monoblock, bo wysięgnik i standardowe mocowanie nie pasują do żadnego dostępnego na rynku Monoblock w tej wielkości, a i kąt między promiennikami musiałby być nieco inny niż w przypadku anteny 80 cm. Rozwiązaniem jest dołożenie drugiego konwertera na uchwycie typu zez, np. ZEZ-3 (montowany bezpośrednio na konwerterze o średnicy 40 mm, materiał: tworzywo sztuczne, gwarancja 24 miesiące), lub uchwycie regulowanym, który pozwala precyzyjnie ustawić odległość i kąt drugiego konwertera względem ogniskowej czasy. Do instalacji w takim układzie niezbędny jest też przełącznik DiSEqC dla każdego podłączonego kabla, co przy instalacji multiroom na kilka telewizorów oznacza odpowiednią liczbę takich przełączników.

Jak krok po kroku rozbudować instalację anteny Canal+

Zacznijmy od przypadku prostszego, czyli anteny Canal+ 80 cm z jednym konwerterem Unicable lub standardowym Twin. Poniżej opisujemy czynności, które możesz wykonać samodzielnie, jeśli masz minimalne doświadczenie z pracą na drabinie i nie boisz się odkręcenia kilku śrub.

• Odłącz kable od istniejącego konwertera i upewnij się, że dekoder nie jest zasilany. Konwerter jest zasilany przez kabel koncentryczny, więc dekoder musi być odłączony od prądu przed demontażem.
• Odkręć stary konwerter z wysięgnika: zazwyczaj trzyma go zacisk z 1–2 śrubami imbusowymi lub gwint z plastikową nakrętką.
• Wsóż nowy Monoblock Twin lub Quad (np. Inverto Black Twin Monoblock) na wysięgnik w to samo miejsce i dociśnij zacisk.
• Obróć konwerter wokół własnej osi tak, żeby promiennik odpowiadający Astrze 19,2°E był skierowany lekko w dół, o kilka stopni, patrząc z tyłu anteny: lewy promiennik to Hotbird 13°E, prawy to Astra 19,2°E.
• Podłącz kable do odpowiednich wyjść konwertera, przestrzegając oznaczeń producenta.
• Wejdź do menu dekodera, wybierz ustawienia anteny i skonfiguruj tuner 1 lub wejście SAT A jako Hotbird 13°E, a tuner 2 lub wejście SAT B jako Astra 19,2°E, najczęściej z DiSEqC Port A / Port B.
• Uruchom ręczne skanowanie kanałów dla pozycji Astra 19,2°E i zatwierdź znalezione stacje.

Jeśli antena jest prawidłowo ustawiona na Hotbirda, nie powinna wymagać mechanicznego przestawienia, bo różnica kątowa między obiema pozycjami jest skompensowana przez 2 promienniki Monoblocka. Wartości MER (miernik czystości sygnału cyfrowego) dla obu satelitów powinny wynosić co najmniej 8–10 dB podczas procedury ustawienia. Jeśli po wszystkim sygnał z Astry jest zbyt słaby albo w ogóle nie pojawia się w menu dekodera, problem leży w dokładności przekręcenia Monoblocka, a nie w ustawieniu samej anteny.

Montaż drugiego konwertera na antenie Polsat Box

Montaż anteny satelitarnej Polsat Box z rozbudową o drugi satelita wymaga więcej precyzji. Oprócz samego zeza potrzebujesz: drugiego konwertera Universal Single lub Twin (np. Inverto Black Single, cena ok. 55 zł, lub Inverto Black Twin, cena ok. 91 zł), przełącznika DiSEqC 2/1 lub multiswitcha dla każdego połączenia kablowego, ewentualnie dodatkowego kabla koncentrycznego, jeśli trasa instalacji tego wymaga. Montaż polega na założeniu uchwytu zez na wysięgnik istniejącego konwertera, a następnie ustawieniu drugiego konwertera tak, żeby jego ogniskowa pokrywała się z odpowiednim punktem czaszy dla kąta Astry 19,2°E.

Tu szczerość jest najlepsza: samodzielne, poprawne ustawienie drugiego konwertera na antenie 70 cm bez cyfrowego miernika sygnału to loteria. Wskazania na pasku sygnału w menu dekodera pokazują wartość w procentach, ale nie dają ci wiarygodnej informacji o jakości sygnału cyfrowego, czyli o parametrach BER (współczynnik błędu bitu) czy MER. Bez miernika możesz trafić na marginesowe wartości, przy których kanały wydają się działać, ale przy każdych poważniejszych opadach atmosferycznych instalacja zawiedzie. W tej sytuacji naprawdę warto skorzystać z pomocy instalatora anten z profesjonalnym, cyfrowym miernikiem sygnału.

Ile to kosztuje: sprzęt i usługa

Rozeznanie na polskim rynku instalacji antenowych (ceny orientacyjne dla Warszawy i okolic) pokazuje następujące stawki za usługi fachowca:

• Ustawienie anteny satelitarnej: od 150 zł
• Montaż anteny na dachu, balkonie lub elewacji: ok. 250 zł
• Ustawienie drugiego konwertera w zezie: ok. 60 zł
• Wymiana konwertera satelitarnego: ok. 150 zł
• Konfiguracja instalacji z wieloma odbiornikami: ok. 100 zł

Do tego dochodzi koszt sprzętu: konwerter Monoblock Twin to wydatek ok. 95–130 zł, uchwyt zez (np. ZEZ-3) to ok. 15–35 zł, przełącznik DiSEqC to ok. 15–30 zł za sztukę. Kabel koncentryczny kosztuje ok. 2–3,5 zł za metr bieżący. Łączny koszt rozbudowy instalacji, licząc razem sprzęt i wizytę fachowca, zamknie się zazwyczaj w przedziale 250–450 zł, zależnie od liczby odcinków kablowych i komplikacji instalacji.

Czy warto zamawiać nowy zestaw, zanim go rozbudujesz

Jeśli dopiero zastanawiasz się nad przejściem na telewizję satelitarną i planujesz z góry rozbudowę o kanały z Astry, warto wziąć pod uwagę kilka rzeczy już na etapie zamówienia anteny satelitarnej. Wybierając antenę Canal+ o rozmiarze 80 cm, masz prostszą drogę do Monoblocka niż w przypadku anteny Polsat Box 70 cm. Jeśli jednak zależy ci na ofercie Polsatu, nie jest to argument za rezygnacją z tej platformy, tylko informacja, że rozbudowa będzie wymagała trochę więcej starań i lepiej zlecić ją od razu fachowcowi podczas montażu podstawowego zestawu.

Nowe dekodery 4K obu platform, czyli Polsat Box 4K, Polsat Box 4K Lite, Soundbox 4K, Ultrabox+ 4K i Dualbox+ 4K, mają wbudowaną obsługę Unicable II, co otwiera możliwość zbudowania instalacji z jednym kablem do kilku dekoderów, bez dodatkowych multiswitchy w każdym pokoju. Taka instalacja jest droższa na starcie, ale przy kilku odbiornikach telewizyjnych w mieszkaniu bywa jedyną wygodną opcją.

Kanały telewizyjne bez opłat: jak skonfigurować dekoder

Po fizycznej rozbudowie instalacji przychodzi czas na konfigurację oprogramowania dekodera. Interfejsy menu różnią się między modelami, ale w każdym dekoderze Polsat Box i Canal+ można znaleźć sekcję ustawień anteny, gdzie wybrać typ konwertera (Universal, Unicable I, Unicable II) i przypisać poszczególne wejścia satelitarne do konkretnych pozycji orbitalnych. Po ustawieniu konfiguracji DiseqC (Port A lub B dla Hotbirda, Port C lub D dla Astry, w zależności od podłączenia), uruchamiamy ręczne skanowanie kanałów dla pozycji Astra 19,2°E.

Dekoder wypełni listę kanałami telewizyjnymi bez opłat FTA z Astry, choć będą one widoczne obok pozycji z Hotbirda, na liście wszystkich kanałów. Kanały kodowane operatorów zachodnioeuropejskich będą widniały na liście bez możliwości odbioru, bo wymagają oddzielnych kart dostępu lub modułów CAM CI+. Polsat Box przez internet i odpowiednik Canal+ BOX+ to dekodery OTT pracujące wyłącznie przez internet, a więc bez anteny satelitarnej i bez możliwości odbioru kanałów z Astry, bo nie mają tunera satelitarnego. Rozbudowa o kanały zagraniczne FTA dotyczy wyłącznie dekoderów satelitarnych, a nie urządzeń OTT.

Różnice między modelami dekoderów a odbiorem Astry

Starsze modele dekodery w standardzie Canal+ HD, które nie są już nowo rozdawane abonentom, ale wciąż działają w milionach polskich mieszkań, obsługują DVB-S i DVB-S2 bez żadnych problemów z kanałami FTA z Astry. Analogicznie starsze modele HD z oferty Polsatu, np. Mediabox HD czy Cyfrowy Polsat HD, działają tak samo: ograniczeniem nie jest sprzęt, lecz instalacja antenowa. Modele wyłącznie streamingowe, takie jak Canal+ BOX+ (Canal+ przez internet) czy Evobox Stream z oferty Polsatu, to urządzenia bez tunera satelitarnego i fizycznie nie obsługują sygnału z żadnego satelity.

Moduły CAM CI+ dostępne u obu operatorów, czyli CAM Module w Polsacie i CAM ECP Module w Canal+, służą do odszyfrowywania sygnału kodowanego w dowolnym odbiorniku telewizyjnym z gniazdem CI+, ale nie rozszerzają odbioru o dodatkowe satelity. Jeśli korzystasz z modułu CAM zainstalowanego bezpośrednio w telewizorze, odbiór kanałów z Astry zależy od możliwości tunera satelitarnego wbudowanego w sam telewizor, nie od modułu.

Gdzie zaczyna się praca dla fachowca, a gdzie kończą możliwości samodzielnego działania

Wymiana konwertera na Monoblock przy antenie Canal+ 80 cm to czynność, którą większość zmyślnych majsterkowiczów wykona bez problemu, o ile nie boją się pracy na drabinie i mają podręczne narzędzia. Jednak przy instalacji anteny Polsat Box 4K z zestawem zez, przełącznikami DiSEqC i wieloma odbiornikami, lub wszędzie tam, gdzie kabel jest poprowadzony przez ściany albo piwnicę, lepiej od razu zadzwonić do fachowca. Instalator z miernikiem cyfrowym ustawi drugą pozycję satelitarną w 30–45 minut, a ty masz pewność, że wartości MER i BER dla obu satelitów będą w normie, a nie tylko "gdzieś na granicy działania".

Samodzielne próby zgadywania optymalnego kąta zeza bez miernika mogą skończyć się wielokrotnym wchodzeniem i schodzeniem z drabiny oraz sygnałem, który działa latem, ale zawodzi zimą przy pierwszej śnieżycy. Koszt wizyty fachowca w Warszawie jest znany z góry i wynosi zazwyczaj od 60 zł za samo ustawienie dodatkowego konwertera, więc to nie jest wydatek, który warto omijać szerokim łukiem w imię oszczędności. Dobrze wykonana instalacja nie wymaga poprawek przez lata, a kanały z Astry będą dostępne bez żadnych dodatkowych abonamentów, dopóki nadawcy utrzymują transmisje FTA.