Kabel koncentryczny to od lat podstawowy przewód w każdej instalacji antenowej. Sprawdza się świetnie, gdy dekoder stoi kilka metrów od anteny, a trasa kabla nie przypomina maratonu przez pięć pięter budynku. Problem zaczyna się wtedy, gdy odległość między talerzem na dachu a odbiornikiem w mieszkaniu przekracza 50-60 metrów. Na takim dystansie klasyczny kabel RG-6, nawet ten z pełnej miedzi i podwójnym ekranowaniem, traci około 20 dB przy częstotliwościach satelitarnych. To mniej więcej tyle, ile wynosi różnica między stabilnym obrazem w rozdzielczości 4K a kolorowymi kwadratami na ekranie, które nie mają nic wspólnego z zamierzonym programem. Właściciele telewizji satelitarnej w blokach mieszkalnych, hotelach czy rozległych obiektach komercyjnych znają ten problem aż za dobrze. Instalatorzy od lat szukali rozwiązania, które pozwoliłoby przesyłać sygnał na dowolną odległość bez pogorszenia jego parametrów. I znaleźli je w technologii, która od dawna rządzi światem telekomunikacji.

Światłowód jednomodowy, stosowany powszechnie w sieciach internetowych, okazał się idealnym medium do przesyłania sygnału satelitarnego. Jego tłumienie wynosi zaledwie 0,3-0,4 dB na kilometr. Żeby uzmysłowić sobie skalę tej różnicy: tam, gdzie kabel koncentryczny traci 20 dB na 100 metrach, światłowód na tym samym dystansie straci wartość tak niewielką, że miernik sygnału ledwo ją zarejestruje. W praktyce oznacza to, że dekoder stojący 500 metrów od anteny odbiera sygnał o niemal identycznych parametrach jak ten podłączony bezpośrednio przy konwerterze. Dla techników zajmujących się instalacjami w dużych budynkach to zmiana porównywalna z przesiadką z roweru na samochód, bo nagle znikają ograniczenia, które przez lata wymuszały kompromisy w projektowaniu tras kablowych.

Dlaczego kabel koncentryczny nie wystarczy na długich trasach

Zanim przejdziemy do tego, jak wygląda instalacja światłowodowa, warto zrozumieć, dlaczego dotychczasowe rozwiązanie ma swoje granice. Kabel koncentryczny przesyła sygnał w postaci fal elektromagnetycznych o częstotliwościach od 950 do 2150 MHz (zakres IF stosowany w systemach DVB-S2). Im wyższa częstotliwość, tym większe tłumienie na każdym metrze kabla. Na krótkich odcinkach, powiedzmy do 30 metrów, straty są na tyle niewielkie, że dekoder radzi sobie z nimi bez problemu. Typowy Polsat Box HD wymaga poziomu sygnału w zakresie od -65 dBm do -25 dBm, a wartość MER (miara jakości sygnału cyfrowego, im wyższa tym lepiej) powinna przekraczać 8-10 dB dla stabilnego odbioru w standardzie DVB-S2.

Przy trasach dłuższych niż 50 metrów sytuacja zmienia się diametralnie. Każde dodatkowe 10 metrów kabla RG-6 to strata kolejnych 2-3 dB przy górnych częstotliwościach zakresu satelitarnego. Do tego dochodzą straty na złączach typu F (około 0,5 dB na każdym połączeniu), na przejściach przez ściany oraz na ewentualnych rozgałęźnikach, jeśli instalacja obsługuje multiroom na kilka telewizorów. W budynku wielorodzinnym z centralną anteną na dachu łączna długość kabla do najdalszego mieszkania potrafi przekroczyć 100-120 metrów. Przy takim dystansie poziom sygnału spada poniżej minimum wymaganego przez nowoczesne dekodery 4K, a wartość MER nurkuje do poziomu, przy którym obraz zaczyna się zacinać lub znika całkowicie.

Dotychczasowym lekarstwem na ten problem były wzmacniacze liniowe montowane na trasie kabla. Wzmacniacz podbija poziom sygnału, ale jednocześnie wzmacnia szumy i zakłócenia, które narosły na poprzednim odcinku. To trochę jak podnoszenie głośności w słuchawkach, w których słychać szum: dźwięk jest głośniejszy, ale szum też. W instalacjach z 2-3 wzmacniaczami kaskadowo stosunek sygnału do szumu potrafi spaść do wartości uniemożliwiających odbiór kanałów nadawanych w wyższych modulacjach, a więc właśnie tych w najlepszej jakości obrazu.

Jak działa konwerter optyczny zamiast klasycznego LNB

Sercem instalacji światłowodowej w systemie satelitarnym jest konwerter optyczny, który montuje się w ognisku anteny dokładnie tam, gdzie normalnie znajduje się standardowy LNB. Urządzenia takie jak Inverto Fiber IRS Optical LNB pobierają sygnał radiowy z anteny i zamiast przesyłać go kablem koncentrycznym, przekształcają go na modulację optyczną. Sygnał w postaci światła o długości fali 1310 nm lub 1550 nm trafia do włókna światłowodowego i biegnie nim praktycznie bez strat, niezależnie od odległości.

Konwerter optyczny wymaga zasilania napięciem 12 V DC, które dostarczane jest z dowolnego punktu instalacji krótkim odcinkiem kabla koncentrycznego. To daje instalatorom sporą elastyczność, bo zasilacz może stać w szafce technicznej na klatce schodowej, a nie bezpośrednio przy antenie. Wyjście optyczne konwertera zakończone jest złączem SC/APC lub LC/APC. Te dwa standardy złączy różnią się rozmiarem i kątem szlifu ferruli (8 stopni w przypadku APC), co minimalizuje odbicia zwrotne i zapewnia najniższe możliwe tłumienie na połączeniu, rzędu 0,2-0,3 dB.

Na drugim końcu światłowodu, już w pobliżu dekodera, znajduje się odbiornik optyczny (tzw. ODU lub receiver node), który przetwarza sygnał świetlny z powrotem na sygnał elektryczny i wyprowadza go standardowymi wyjściami koncentrycznymi. Dzięki temu dekodery Canal+ 4K takie jak Ultrabox+ 4K czy Dualbox+ 4K, a także odbiorniki Polsat Box 4K lub Polsat Box 4K Lite podłączamy do instalacji światłowodowej dokładnie tak samo jak do zwykłego kabla. Nie trzeba wymieniać dekodera ani modyfikować jego oprogramowania. Dla użytkownika końcowego zmiana jest niewidoczna, bo cała magia dzieje się pomiędzy anteną a gniazdkiem w ścianie.

Elementy instalacji optycznej i ich rola

Kompletna instalacja światłowodowa w systemie satelitarnym składa się z kilku elementów, z których każdy pełni określoną funkcję. Warto je poznać, bo przy montażu anteny satelitarnej z torem optycznym trzeba zaplanować całą trasę od początku, a nie jak przy kablu koncentrycznym, gdzie wystarczy rozwinąć szpulę i podłączyć złącza na obu końcach.

• Konwerter optyczny (Optical LNB) – montowany na antenie, zamienia sygnał satelitarny na światło. Modele takie jak Inverto Fiber IRS obsługują pełne pasmo od 290 MHz do 2340 MHz i mogą pracować w konfiguracji do 32 użytkowników jednocześnie, co czyni je idealnym rozwiązaniem dla budynków wielorodzinnych.
• Kabel światłowodowy jednomodowy – standardowy światłowód telekomunikacyjny o średnicy rdzenia 9/125 µm. Można go prowadzić w istniejących kanałach kablowych, a jego średnica (około 3 mm z powłoką ochronną) jest znacznie mniejsza niż kabla koncentrycznego (6-7 mm), co ułatwia instalację w ciasnych przestrzeniach.
• Przełącznica światłowodowa (patch panel) – montowana w szafce technicznej budynku, umożliwia organizację i dystrybucję włókien do poszczególnych mieszkań lub pokoi hotelowych. Standardowe przełącznice na 12 lub 24 porty SC/APC wystarczają dla większości instalacji.
• Odbiornik optyczny (Optical Receiver/Node) – urządzenie wielkości małego routera, które przetwarza sygnał optyczny z powrotem na sygnał elektryczny kompatybilny ze złączem F. Najczęściej oferuje 4 wyjścia koncentryczne, co pozwala obsłużyć dekoder główny oraz dodatkowe odbiorniki w systemie multiroom.
• Zasilacz konwertera – prosty zasilacz 12 V DC podłączony do konwertera optycznego krótkim kablem koncentrycznym. Niektóre modele odbiorników optycznych potrafią zasilać konwerter zdalnie przez włókno zwrotne, co eliminuje potrzebę prowadzenia dodatkowego kabla.

Całość tworzy system, w którym sygnał satelitarny pokonuje nawet kilkaset metrów bez zauważalnych strat. Parametry odbioru na końcu trasy optycznej są praktycznie identyczne z tymi mierzonymi bezpośrednio na wyjściu konwertera, co potwierdza każdy instalator, który kiedykolwiek zmierzył poziom sygnału na obu końcach takiego toru.

Kiedy światłowód ma przewagę nad kablem koncentrycznym

Nie każda instalacja potrzebuje światłowodu. Jeśli mieszkacie w domu jednorodzinnym, antena wisi na ścianie 10 metrów od dekodera, a jedyne czego potrzebujecie to dostęp do pakietów programowych Polsat Box na jednym telewizorze, to klasyczny kabel koncentryczny załatwi sprawę równie dobrze i za ułamek ceny. Światłowód pokazuje swoją przewagę w sytuacjach, gdzie tradycyjne rozwiązania albo nie działają, albo wymagają stosowania tylu wzmacniaczy i rozgałęźników, że instalacja staje się niewiarygodnie skomplikowana i podatna na awarie.

Typowe zastosowania, w których światłowód jest jedynym sensownym wyborem, obejmują budynki wielorodzinne z centralną anteną na dachu i dystrybucją sygnału do kilkudziesięciu mieszkań, hotele i pensjonaty z odbiornikami w każdym pokoju, obiekty rozłożone na dużej powierzchni (kampusy, ośrodki wypoczynkowe, zespoły budynków), a także instalacje, w których trasa kabla musi przebiegać w pobliżu silnych źródeł zakłóceń elektromagnetycznych. Ten ostatni punkt jest szczególnie istotny, bo światłowód jest całkowicie odporny na zakłócenia elektryczne. Możecie prowadzić go obok kabli zasilających, w pobliżu wind, klimatyzatorów czy stacji transformatorowych i sygnał pozostanie czysty. Kabel koncentryczny w takich warunkach zbiera zakłócenia jak odkurzacz kurz.

Instalatorzy anten satelitarnych coraz częściej rekomendują rozwiązania optyczne również w nowych budynkach, gdzie deweloper przewidział kanały kablowe o małej średnicy. Światłowód o przekroju 3 mm przejdzie tam, gdzie kabel koncentryczny o średnicy 7 mm po prostu się nie zmieści. Serwis techniczny Canal+ oraz monterzy współpracujący z innymi operatorami potwierdzają, że zapotrzebowanie na instalacje optyczne rośnie, szczególnie w segmencie hoteli i apartamentowców premium, gdzie inwestorzy oczekują niezawodnej dystrybucji sygnału bez kompromisów w jakości.

Jak wygląda montaż instalacji optycznej od strony praktycznej

Zainstalowanie systemu optycznego to zadanie zdecydowanie wykraczające poza możliwości typowego użytkownika. O ile zamówienie anteny satelitarnej z klasycznym konwerterem i podłączenie jej kablem koncentrycznym to czynność, z którą poradzi sobie wprawny majsterkowicz, o tyle spawanie światłowodów wymaga specjalistycznego sprzętu (spawarka światłowodowa to koszt od kilku do kilkunastu tysięcy złotych) i praktycznej wiedzy. Jednym słowem: tu bez profesjonalisty się nie obędzie.

Czynność montażu zaczyna się od zainstalowania anteny satelitarnej i konwertera optycznego. Antena ustawiana jest na satelitę Hotbird (dla polskich platform), a konwerter optyczny montowany jest w uchwycie LNB. Następnie instalator prowadzi światłowód od anteny do przełącznicy w szafce technicznej budynku. Na tym etapie szczególnie ważne jest zachowanie minimalnego promienia gięcia światłowodu, który dla standardowego włókna jednomodowego wynosi około 30 mm. Zbyt ostre zagięcie powoduje wzrost tłumienia lub nawet przerwanie transmisji.

W szafce technicznej światłowód jest łączony z pigtailami (krótkimi odcinkami światłowodu z fabrycznie zamontowanym złączem) metodą spawania lub za pomocą złączy mechanicznych. Spawanie daje tłumienie poniżej 0,1 dB na spoinie i jest zdecydowanie preferowaną metodą. Złącza mechaniczne, choć szybsze w montażu, wprowadzają tłumienie rzędu 0,3-0,5 dB i są mniej niezawodne w dłuższej perspektywie. Z przełącznicy światłowody prowadzone są do poszczególnych lokali, gdzie zamontowane są odbiorniki optyczne podłączone do dekoderów.

Warto wiedzieć, że nowoczesne systemy optyczne są w pełni kompatybilne z protokołem Unicable II (EN 50607), co oznacza, że jednym włóknem optycznym można przesyłać sygnał do wielu dekoderów jednocześnie. System Inverto Fiber IRS obsługuje do 32 niezależnych użytkowników na jednym włóknie, a każdy z nich może niezależnie oglądać dowolny kanał z dowolnego transpondera. To ogromna zaleta w porównaniu z tradycyjnymi rozwiązaniami, gdzie obsługa 32 dekoderów wymagałaby multiswitcha z kilkudziesięcioma kablami wychodzącymi z konwertera.

Koszty instalacji optycznej w porównaniu z tradycyjną

Nie da się ukryć, że instalacja światłowodowa jest droższa od klasycznej. Sam konwerter optyczny to wydatek rzędu 800-1500 zł w zależności od modelu i producenta. Odbiornik optyczny na stronę abonenta kosztuje od 300 do 600 zł za sztukę. Do tego dochodzi koszt światłowodu (2-5 zł za metr w zależności od typu i liczby włókien), przełącznicy, pigtaili, patchcordów i oczywiście robocizny. Spawanie jednego złącza światłowodowego to koszt od 30 do 80 zł, a w typowej instalacji takich spawów jest co najmniej kilkanaście.

Dla pojedynczego użytkownika w domu jednorodzinnym te koszty są trudne do uzasadnienia. Ale w budynku z 20 mieszkaniami rachunek wygląda zupełnie inaczej. Tradycyjna instalacja z multiswitchem na 20 odbiorników wymaga poprowadzenia 4-8 kabli koncentrycznych z anteny do multiswitcha i po jednym kablu z multiswitcha do każdego mieszkania. Przy długich trasach dochodzą wzmacniacze, dodatkowe zasilacze i serwisowanie tego wszystkiego. Instalacja optyczna w tym samym budynku to jeden światłowód z anteny do przełącznicy i po jednym włóknie do każdego lokalu. Mniej kabli, mniej złączy, mniej potencjalnych punktów awarii. Serwis techniczny Polsat Box rzadziej musi interweniować w budynkach z torem optycznym, bo ten typ instalacji jest po prostu bardziej niezawodny niż tradycyjny.

Orientacyjny koszt kompletnej instalacji optycznej dla budynku wielorodzinnego z 16-24 punktami odbioru waha się od 8000 do 15000 zł, wliczając materiały i robociznę. Tradycyjna instalacja z multiswitchem i wzmacniaczami dla tego samego budynku to koszt od 5000 do 10000 zł. Różnica w cenie zakupu jest więc odczuwalna, ale rozłożona na lata eksploatacji i niższe koszty serwisowe staje się inwestycją, która się zwraca.

Wyższość telewizji satelitarnej nad streamingiem w kontekście jakości sygnału

W czasie gdy usługi streamingowe rosną w siłę, warto przypomnieć, dlaczego Polsat Box 4K i inne platformy satelitarne nadal mają przewagę w kilku istotnych obszarach. Sygnał satelitarny dociera do anteny niezależnie od obciążenia sieci internetowej w okolicy. Nie buforuje się, nie zmniejsza rozdzielczości w godzinach szczytu i nie wymaga łącza o przepustowości 25-50 Mbps, jak to jest w przypadku treści 4K w serwisach VOD. Dla widzów w lokalizacjach z ograniczonym dostępem do szybkiego internetu (a takich miejsc w Polsce wciąż nie brakuje) telewizja satelitarna pozostaje jedynym sposobem na odbiór kilkudziesięciu kanałów w jakości HD i 4K.

Bitrate strumienia satelitarnego dla kanału HD to zazwyczaj 8-15 Mbps, a dla 4K w standardzie HEVC nawet 20-30 Mbps. Serwisy streamingowe, zmuszone do optymalizacji wykorzystania pasma, kompresują obraz znacznie agresywniej, oferując 4K przy bitrate 15-20 Mbps, a w praktyce adaptacyjny algorytm potrafi obniżyć jakość do poziomu HD lub niższego, gdy łącze użytkownika jest obciążone. Satelita nie negocjuje: nadaje z pełną jakością zawsze, niezależnie od tego, czy ogląda 1 czy milion widzów jednocześnie.

Warto też wspomnieć o stabilności. Usługa Canal+ przez internet czy Polsat Box przez internet to świetne uzupełnienie oferty satelitarnej, pozwalające oglądać treści na urządzeniach mobilnych i komputerach. Ale jako jedyne źródło telewizji w domu mogą zawieść w momencie awarii internetu lub przeciążenia lokalnej sieci. Telewizja satelitarna działa niezależnie od infrastruktury naziemnej. Nawet podczas rozległych awarii sieci energetycznej wystarczy generator prądu i odbiornik z anteną, żeby mieć dostęp do informacji. To nie jest czysto teoretyczna zaleta, bo każda poważniejsza katastrofa pogodowa w ostatnich latach pokazywała, że internet pada pierwszy, a satelita nadaje dalej.

Dostęp do pakietów programowych Canal+ przez satelitę zapewnia też pełną ofertę kanałów, włącznie z tymi, które w wersji internetowej mogą być niedostępne z powodu ograniczeń licencyjnych. Na satelicie Hotbird znajdziecie nie tylko polskie pakiety, ale też setki kanałów europejskich. A jeśli ktoś zainstaluje dodatkowy konwerter skierowany na satelitę Astra, zyska dostęp do kilkudziesięciu kanałów niemieckich i kilkunastu niekodowanych kanałów francuskich, a także do polskojęzycznego TV Trwam i Radia Maryja.

Światłowód a przyszłość instalacji w nowych budynkach

Deweloperzy budujący nowe osiedla coraz częściej projektują infrastrukturę teletechniczną z myślą o światłowodach. Kanały kablowe w nowych budynkach mają mniejsze przekroje niż te w starszych konstrukcjach, bo zakłada się, że poprowadzi się w nich cienkie włókna optyczne zamiast grubych kabli miedzianych. Ta zmiana wpływa również na instalacje antenowe. W budynku, gdzie od początku zaplanowano tor optyczny, Canal+ HD i kanały 4K docierają do każdego mieszkania z identyczną jakością sygnału, niezależnie od piętra i odległości od anteny.

Przy podejmowaniu decyzji o rodzaju instalacji w nowym budynku warto wziąć pod uwagę również możliwość jednoczesnego przesyłania przez infrastrukturę optyczną sygnału satelitarnego i internetowego. Niektóre systemy wykorzystują multipleksację falową (WDM), dzięki czemu po jednym włóknie biegnie sygnał telewizyjny na długości fali 1310 nm i sygnał internetowy na 1550 nm. Zamiast ciągnąć osobne kable do telewizji i internetu, wystarczy jeden światłowód obsługujący obie usługi. Canal+ oferuje również własne usługi dostępu do internetu, co pozwala skorzystać z pakietów łączących telewizję satelitarną z łączem internetowym u jednego operatora.

Dla zarządców budynków wielorodzinnych istotna jest też kwestia konserwacji. Kabel koncentryczny jest podatny na korozję złączy, szczególnie w miejscach narażonych na wilgoć (przejścia dachowe, szachty instalacyjne). Złącza F wykonane z miękkiego cynku potrafią skorodować w ciągu kilku lat, powodując pogorszenie parametrów sygnału. Światłowód nie koroduje, nie utlenia się i nie zmienia swoich właściwości transmisyjnych pod wpływem wilgoci. Jedynym realnym zagrożeniem jest fizyczne uszkodzenie mechaniczne, czyli pęknięcie włókna, ale przy prawidłowym prowadzeniu w osłonach ryzyko to jest minimalne.

Jak sprawdzić, czy wasza instalacja nadaje się do modernizacji

Jeśli macie istniejącą instalację satelitarną i zastanawiacie się, czy warto ją zmodernizować na tor optyczny, odpowiedź zależy od kilku czynników. Przede wszystkim zmierzcie odległość od anteny do najdalszego dekodera. Jeśli trasa kabla nie przekracza 40-50 metrów i sygnał jest stabilny, modernizacja optyczna będzie niepotrzebnym wydatkiem. Ale jeśli miernik wskazuje wartość MER poniżej 10 dB na końcu trasy, obraz zacina się podczas opadów deszczu (co sugeruje minimalny zapas sygnału) lub planujecie rozbudowę instalacji o dodatkowe punkty odbioru, to warto rozważyć przejście na światłowód.

Zanim zlecicie przebudowę, poproście instalatora o pomiar sygnału w kilku punktach istniejącej instalacji. Profesjonalny miernik sygnału satelitarnego wskaże poziom mocy, MER i BER (współczynnik błędów bitowych) na każdym wyjściu. Jeśli parametry są na granicy normy, a jednocześnie planujecie dodanie kolejnych dekoderów lub wymianę sprzętu na obsługujący 4K, światłowód rozwiąże problem raz na zawsze. Kanały telewizyjne bez opłat nadawane z satelity Hotbird wymagają takiego samego poziomu sygnału jak kanały kodowane, więc jeśli niekodowane programy się rwą, płatne kanały w wyższych modulacjach na pewno też będą sprawiać problemy.

Instalacja optyczna to inwestycja na wiele lat. Światłowód jednomodowy nie starzeje się technologicznie, bo jego przepustowość przekracza to, czego potrzebuje nawet najbardziej zaawansowana telewizja. Standard DVB-S2X, następca DVB-S2, również bez problemu przejdzie przez tor optyczny. Podobnie przyszłe formaty obrazu, takie jak 8K, nie będą wymagały wymiany kabla. Raz zainstalowany światłowód posłuży wam przez dekady, podczas gdy kabel koncentryczny może wymagać wymiany co 10-15 lat z powodu degradacji materiałowej.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze sprzętu do instalacji optycznej

Rynek konwerterów optycznych do zastosowań satelitarnych nie jest tak rozbudowany jak rynek klasycznych konwerterów LNB, ale wybór i tak jest wystarczający. Przy zakupie warto zwrócić uwagę na kilka parametrów technicznych, które decydują o jakości i niezawodności całego systemu.

• Zakres częstotliwości wejściowych – dobry konwerter optyczny powinien obsługiwać pełne pasmo od 290 MHz do 2340 MHz, czyli cały zakres IF wykorzystywany w systemach satelitarnych DVB-S/S2/S2X. Tańsze modele mogą mieć ograniczony zakres, co uniemożliwi odbiór niektórych transponderów.
• Moc wyjściowa optyczna – wyrażana w dBm, powinna wynosić co najmniej 2-4 dBm. Wyższa moc oznacza możliwość pracy na dłuższych trasach lub podłączenia większej liczby odbiorników przez rozdzielacze optyczne.
• Liczba obsługiwanych użytkowników – systemy oparte na protokole Unicable II obsługują do 32 niezależnych dekoderów. Dla mniejszych instalacji wystarczy konfiguracja na 8 lub 16 użytkowników.
• Kompatybilność z protokołem – upewnijcie się, że konwerter i odbiorniki współpracują z tym samym standardem (SCR/Unicable, Unicable II lub dCSS). Mieszanie sprzętu z różnych standardów prowadzi do konfliktów i niestabilnego działania.

Jeśli chodzi o odbiorniki optyczne, polscy dystrybutorzy oferują modele zarówno europejskich producentów jak Inverto (marka należąca do FBC Technology), jak i azjatyckich firm specjalizujących się w sprzęcie FTTH (Fiber To The Home). Ceny wahają się od 300 zł za prosty model z jednym wyjściem do ponad 600 zł za urządzenie z 4 wyjściami i wbudowanym zasilaniem konwertera. Dobrym źródłem aktualnych cen i dostępności są polskie sklepy internetowe specjalizujące się w sprzęcie satelitarnym, takie jak Dipol, Telmor czy Delta.

Współpraca instalacji optycznej z dekoderami operatorów

Jedną z najczęstszych obaw użytkowników rozważających instalację optyczną jest kompatybilność z dekoderami operatorów. Uspokajamy: odbiornik optyczny na swoim wyjściu daje dokładnie taki sam sygnał jak klasyczny kabel koncentryczny podłączony do konwertera LNB. Dekoder nie wie i nie musi wiedzieć, że sygnał przeszedł przez światłowód. Dotyczy to zarówno dekoderów Polsat Box (Polsat Box 4K, Polsat Box 4K Lite, Soundbox 4K) jak i sprzętu Canal+ (Ultrabox+ 4K, Dualbox+ 4K).

Nic nie stoi też na przeszkodzie, żeby w instalacji optycznej korzystać z modułów CAM CI+ zamiast dekoderów. Zarówno moduł CAM oferowany przez Polsat Box, jak i moduł CAM ECP od Canal+ współpracują z telewizorami podłączonymi do odbiornika optycznego tak samo jak z telewizorami podłączonymi do zwykłego gniazdka antenowego. Jedyny warunek to prawidłowa konfiguracja odbiornika optycznego pod kątem protokołu Unicable (adres użytkownika i częstotliwość podnośnej), co instalator ustawia podczas uruchamiania systemu.

Warto mieć na uwadze, że dekodery satelitarne 4K oferowane przez obu operatorów mają możliwość podłączenia do internetu, co otwiera dodatkowe funkcje, takie jak aplikacje VOD, nagrywanie w chmurze czy dostęp do bibliotek na żądanie. Instalacja optyczna nie wpływa na te funkcje, bo internet dociera do dekodera osobnym łączem (kabel Ethernet lub Wi-Fi). Jednak wspomniana wcześniej technologia WDM pozwala w przyszłości przesyłać również sygnał internetowy tym samym światłowodem, co jeszcze bardziej upraszcza okablowanie budynku.

Najczęstsze pytania i problemy przy instalacjach optycznych

Pracując z instalatorami anten satelitarnych, zebraliśmy listę problemów, które najczęściej pojawiają się przy montażu i eksploatacji torów optycznych. Wiedza o nich pozwoli wam lepiej przygotować się do rozmowy z monterem i uniknąć typowych pułapek.

• Brudne złącza optyczne – to zdecydowanie najczęstsza przyczyna problemów. Pyłek o średnicy 1 µm (niewidoczny gołym okiem) na ferruli złącza potrafi zwiększyć tłumienie o kilka dB. Przed każdym podłączeniem złącze trzeba wyczyścić specjalną chusteczką lub czyścikiem typu clic-cleaner. Koszt takiego akcesorium to 40-80 zł, ale jego brak potrafi zamienić instalację za kilka tysięcy złotych w niesprawny system.
• Przekroczenie minimalnego promienia gięcia – światłowód jednomodowy ma minimalny promień gięcia wynoszący około 30 mm (dla standardowego włókna) lub 15 mm (dla włókna typu bend-insensitive G.657.A2). Zbyt ostre zagięcie na zakręcie, przy przejściu przez ścianę lub w szafce technicznej powoduje gwałtowny wzrost tłumienia.
• Niewłaściwy typ złączy – stosowanie złączy typu PC (prosty szlif) zamiast APC (szlif pod kątem 8 stopni) powoduje odbicia zwrotne, które mogą zakłócać pracę konwertera optycznego. Zawsze upewnijcie się, że wszystkie złącza w instalacji są tego samego typu (zalecany jest APC, rozpoznawalny po zielonym kolorze ferruli).
• Brak zapasu światłowodu – na każdym końcu trasy instalator powinien zostawić zapas włókna (tzw. ring serwisowy) o długości 1-2 metrów. Umożliwia to przespawanie złącza w przypadku uszkodzenia lub przeniesienie urządzenia bez konieczności ciągnięcia nowego kabla.

Większość tych problemów wynika z braku doświadczenia instalatora w pracy ze światłowodami. Dlatego przy wyborze firmy wykonawczej upewnijcie się, że monterzy mają praktykę nie tylko w instalacjach antenowych, ale też w spawaniu i pomiarach optycznych. Profesjonalny instalator po zakończeniu montażu powinien wykonać pomiar reflektometryczny (OTDR) całej trasy, który potwierdzi prawidłowość wykonania i wskaże ewentualne słabe punkty.

Na koniec jeszcze jedna praktyczna uwaga. Jeśli planujecie instalację optyczną w istniejącym budynku, sprawdźcie możliwość wykorzystania istniejących kanałów kablowych. Światłowód można często wciągnąć do rury, w której leży stary kabel koncentryczny, bez konieczności kucia ścian. Niektórzy instalatorzy stosują też mikrokanalizację (cienkie rurki o średnicy 5-7 mm wklejane w narożniki ścian), która pozwala prowadzić światłowód niemal niewidocznie. To rozwiązanie szczególnie przydatne w budynkach zabytkowych, gdzie ingerencja w strukturę ścian jest ograniczona lub zabroniona.