W naszych codziennych instalacjach satelitarnych w ramach serwisu w okolicach Warszawy coraz częściej spotykamy się z zapytaniami o możliwość odbioru dodatkowych kanałów zagranicznych obok standardowej oferty. W miejscowościach takich jak Pruszków, Piaseczno czy Wołomin klienci często proszą nas o montaż systemu umożliwiającego dostęp do niemieckich, francuskich czy hiszpańskich stacji telewizyjnych. W takich przypadkach rekomendujemy zastosowanie konwertera monoblock, który pozwala na odbiór z dwóch satelitów - Hotbird 13E (gdzie znajdują się kanały Polsat Box HD oraz pozycje innych platform) oraz Astra 19.2E (z bogatą ofertą międzynarodową).
Przez ostatnie miesiące przeprowadziliśmy kilkadziesiąt instalacji z wykorzystaniem tego rozwiązania i wiemy, że choć koncepcja wydaje się prosta, prawidłowe ustawienie konwertera monoblock wymaga precyzji oraz znajomości kilku istotnych szczegółów technicznych. Warto zrozumieć, że telewizja satelitarna różni się znacząco od naziemnej telewizji cyfrowej pod względem wymaganej dokładności ustawienia. Tutaj nawet milimetrowe odchylenie może oznaczać różnicę między stabilnym odbiorem a kompletnym brakiem sygnału z jednej z pozycji orbitalnych.
Dlaczego warto rozważyć konwerter monoblock?
Podczas ostatniej instalacji w Podkowie Leśnej klient zgłosił potrzebę odbioru zarówno polskich kanałów z platformy płatnej jak i niemieckojęzycznych programów dla swoich dzieci uczących się języka. Po analizie przypadku zdecydowaliśmy się na montaż konwertera monoblock Inverto SINGLE o symbolu IDLB-SINM40-MNOO6-8PP, który w jednej obudowie łączy dwa promienniki - główny skierowany na Hotbirda i pomocniczy "zezujący" na Astrę. Przed wymianą konwertera jakość sygnału z Astry wynosiła zaledwie 45% przy MER na poziomie 13 dB, co powodowało częste zaniki obrazu podczas burz. Po montażu nowego urządzenia i precyzyjnym ustawieniu parametry poprawiły się do poziomu 85% sygnału i MER 16 dB, co całkowicie wyeliminowało problemy z odbiorem.
Zastosowanie konwertera monoblock eliminuje konieczność stosowania zewnętrznych przełączników DiSEqC oraz dodatkowych uchwytów dla drugiego konwertera. Jest to rozwiązanie szczególnie korzystne przy montażu na dachach o skomplikowanej konstrukcji lub na balkonach, gdzie przestrzeń jest ograniczona. Ceny konwerterów monoblock wahają się w zależności od typu: modele single, takie jak Opticum LMP-04H, kosztują około 69 zł, podczas gdy wersje twin (np. Inverto Black Pro IDLB-TWNM20-MN6-8) to wydatek rzędu 155-179 zł, a quad (czterowyjściowe, np. Inverto IDLB-QUDM21) osiągają ceny 199-269 zł. Dla instalacji z kilkoma odbiornikami wybór wersji quad pozwala na podłączenie do czterech niezależnych tunerów.
Jeden z instalatorów z portalu fixly.pl podkreśla, że konwertery monoblock sprawdzają się idealnie w sytuacjach, gdy klient chce odbierać programy z dwóch satelitów, ale nie ma miejsca na montaż dużej anteny z konwerterami "na zeza". Dzięki monoblockowi wystarczy jedna czasza o średnicy minimum 80 cm, aby uzyskać stabilny odbiór zarówno z Hotbirda, jak i z Astry. Trzeba jednak pamiętać, że jakość sygnału z Astry będzie zawsze nieco niższa niż z głównego satelity, ponieważ promiennik skierowany jest pod kątem, a nie bezpośrednio w ognisko anteny.
Specyfika instalacji w regionie warszawskim
Warszawa i okoliczne miejscowości, takie jak Legionowo, Marki czy Janki, charakteryzują się specyficznymi warunkami odbioru satelitarnego. Dla województwa mazowieckiego optymalne ustawienie anteny na satelitę Hotbird 13E to azymut około 190 stopni i elewacja na poziomie blisko 30 stopni. Oznacza to, że antenę należy skierować na południe z niewielkim odchyleniem na zachód. Satelita Astra 19.2E znajduje się nieco bardziej na wschód, co przekłada się na konieczność ustawienia drugiego promiennika pod kątem około 6 stopni względem głównego.
W praktyce oznacza to, że przy używaniu konwertera monoblock ważne jest, aby prawy promiennik (patrząc od strony talerza, przodem do satelity) był skierowany na Astrę, podczas gdy lewy pozostaje centralnie ustawiony na Hotbirda. W jednej z instalacji w Jankach klient samodzielnie próbował zamontować urządzenie, co skutkowało odbiorem tylko jednego satelity. Okazało się, że zamienił promienniki miejscami, skierowując główny na Astrę. Dopiero po naszej interwencji i precyzyjnym ustawieniu obu głowic uzyskaliśmy stabilny odbiór z obu pozycji orbitalnych.
Kąt skosu konwertera (skew) dla województwa mazowieckiego wynosi zazwyczaj minus 3,5 stopnia dla Hotbirda i plus 3,5 stopnia dla Astry, co wynika ze specyficznego położenia orbitalnego tych satelitów względem Polski. Precyzyjne ustawienie tego parametru jest kluczowe dla prawidłowego odbioru obu polaryzacji - poziomej i pionowej. W przypadku błędnego skosu może dojść do sytuacji, w której kanały nadawane w jednej polaryzacji będą odbierane prawidłowo, a w drugiej z błędami lub wcale.
Parametry jakościowe i ich znaczenie w praktyce
Podczas serwisu w Otwocku mierzyliśmy następujące parametry dla typowej instalacji z konwerterem monoblock Inverto Twin Black Pro: poziom sygnału RF wynosił 78 dBμV dla Hotbirda i 72 dBμV dla Astry, współczynnik MER utrzymywał się na poziomie 15 dB dla transponderów z polskimi kanałami i 14 dB dla niemieckich stacji z Astry, natomiast BER przed korekcją wynosił 1E-04, po korekcji zaś spadał poniżej 1E-06. Warto zwrócić uwagę, że nawet przy dobrym poziomie sygnału RF, niski MER może powodować problemy z odbiorem, szczególnie podczas niekorzystnych warunków atmosferycznych.
W naszej praktyce w Piastowie zaobserwowaliśmy, że instalacje z MER poniżej 12 dB są podatne na zakłócenia powodowane przez przejeżdżające ciężarówki, które wywołują drgania budynków, a także na wpływ silnego wiatru. Parametr MER (Modulation Error Ratio) stanowi miarę czystości sygnału cyfrowego i bezpośrednio przekłada się na jakość obrazu. Dla transmisji DVB-S2 w jakości HD zalecana wartość to minimum 12 dB, choć w praktyce instalatorzy dążą do uzyskania co najmniej 14-16 dB. Wartości powyżej 16 dB gwarantują zapas bezpieczeństwa pozwalający na stabilny odbiór nawet podczas intensywnych opadów deszczu czy śniegu.
Kolejnym istotnym parametrem jest BER (Bit Error Rate), czyli stopa błędów bitowych. Wskaźnik ten informuje o ilości błędnych bitów w strumieniu danych. W idealnej instalacji wartość ta powinna być jak najniższa, dążąca do zera. W miernikach często podaje się wartość BER przed i po korekcji błędów Viterbiego. Wysoka wartość BER przed korekcją w połączeniu z niskim MER zazwyczaj wskazuje na problem z ustawieniem anteny lub uszkodzenie konwertera.
Specjalista z warszawskiej firmy montażowej zauważa, że przy instalacjach z konwerterami monoblock często spotyka się sytuacje, w których klient samodzielnie ustawił antenę "na oko" i uzyskał poziom sygnału pokazujący 80-90% na wskaźniku w dekoderze, ale obraz klatkuje się podczas deszczu. Taka sytuacja wskazuje na wysoki poziom sygnału, ale niską jego jakość. Profesjonalne ustawienie wymaga użycia miernika satelitarnego, który pozwala na pomiar rzeczywistych parametrów MER i BER, a nie tylko poziomu napięcia.
Wybór odpowiedniego sprzętu do instalacji monoblock
Przygotowując się do montażu anteny satelitarnej z wykorzystaniem konwertera monoblock, warto zwrócić uwagę na kilka kluczowych elementów. Przede wszystkim średnica anteny - dla stabilnego odbioru z dwóch satelitów przy użyciu monobloka zalecamy anteny o średnicy minimum 80 cm, a optymalnie 90 cm. Modele takie jak Corab ASC-800 PRO (80 cm) czy Corab ASC-900 PRO zapewniają odpowiedni zysk energetyczny. Cena anteny Corab ASC-800 PRO waha się w granicach 35-60 zł za samą czaszę, natomiast kompletne zestawy z konwerterem i uchwytem kosztują od 99 zł wzwyż.
Kolejnym elementem jest wybór odpowiedniego kabla koncentrycznego. Należy stosować kable przeznaczone do instalacji satelitarnych, o wysokim współczynniku ekranowania (powyżej 100 dB), co minimalizuje wpływ zakłóceń zewnętrznych. Bardzo ważna jest jakość materiału, z którego wykonany jest rdzeń kabla. Najlepsze parametry zapewniają kable z wewnętrzną żyłą wykonaną z miedzi, takie jak Triset-113. Cena metra bieżącego tego kabla wynosi około 3-5 zł, w zależności od sklepu i ilości. Kable z rdzeniem stalowym miedziowanym (CCS) są tańsze, ale gwarantują znacznie większe tłumienie sygnału, zwłaszcza na dłuższych odcinkach.
W przypadku konwerterów monoblock dostępne są wersje: single (jedno wyjście), twin (dwa wyjścia), quad (cztery wyjścia) oraz quattro (cztery wyjścia dla systemów multiswitch). Dla pojedynczego dekodera w zupełności wystarczy wersja single, natomiast jeśli planujemy podłączenie multiroom na kilka telewizorów, warto od razu zainwestować w wersję quad. Przykładowo, konwerter Opticum LMQP-04H Monoblock Quad obsługuje do czterech niezależnych tunerów i kosztuje około 118-130 zł.
Warto również zwrócić uwagę na jakość złącz typu F. Najlepiej stosować złącza kompresyjne, które zapewniają szczelne i trwałe połączenie, chroniąc system przed wnikaniem wilgoci. Złącza nakręcane są tańsze, ale z czasem mogą poluzować się pod wpływem wibracji i zmian temperatury.
Instrukcja ustawienia konwertera monoblock krok po kroku
Rozpoczynając prace montażowe, upewnij się, że wybrałeś lokalizację z niezakłóconą widocznością nieba w kierunku południowym. Maszt musi być zamontowany absolutnie stabilnie i w idealnym pionie, ponieważ każde odchylenie od pionu będzie skutkowało błędami w ustawieniu kąta elewacji. W przypadku montażu na ścianie budynku należy użyć solidnych uchwytów i odpowiednich kołków rozporowych, dostosowanych do rodzaju ściany.
Pierwszym krokiem jest złożenie anteny i zamontowanie konwertera monoblock na wysięgniku. Upewnij się, że promiennik oznaczony jako "Hotbird" lub znajdujący się po lewej stronie (patrząc na antenę od strony przodu) jest skierowany centralnie. Przykręć konwerter do wysięgnika, ale nie dokręcaj całkowicie śrub mocujących - pozostaw niewielki luz na czas regulacji. Podłącz kabel koncentryczny do wyjścia konwertera, upewniając się, że złącze F jest prawidłowo dokręcone.
Następnie ustaw wstępnie kąt elewacji. Dla Warszawy i okolic jest to około 30 stopni. Skala na uchwycie anteny zazwyczaj ma podziałkę co stopień, co ułatwia precyzyjne ustawienie. Azymut ustaw wstępnie na około 190 stopni, co oznacza skierowanie anteny niemal dokładnie na południe, z niewielkim odchyleniem na zachód (określa się to jako południk południowy z odchyleniem na zachód o 10 stopni). Użyj kompasu lub aplikacji w telefonie, pamiętając o korekcie odchylenia magnetycznego dla Polski.
Teraz rozpoczyna się właściwa procedura wyszukiwania sygnału. Podłącz miernik satelitarny do kabla prowadzącego od konwertera. Jeśli nie posiadasz miernika, możesz użyć wskaźnika poziomu sygnału w menu dekodera, ale proces ten będzie znacznie trudniejszy i czasochłonny. Obracaj antenę bardzo powoli w poziomie (azymut), obserwując wskazania miernika. Po znalezieniu pierwszego sygnału (najprawdopodobniej z Hotbirda, ponieważ to na niego skierowany jest główny promiennik), zatrzymaj się i wykonaj drobne korekty w pionie (elewacja), aby uzyskać maksymalny poziom.
Kiedy uzyskasz maksymalny sygnał z Hotbirda, zwróć uwagę na parametr MER. Powinien on wynosić co najmniej 14 dB. Jeśli wartość ta jest niższa, kontynuuj precyzyjne dostrajanie azymutu i elewacji, wykonując bardzo drobne ruchy anteną - często wystarcza przesunięcie o ułamek stopnia, aby poprawić jakość sygnału o 2-3 dB. Po uzyskaniu optymalnych parametrów dla Hotbirda, przejdź do regulacji konwertera.
Obróć konwerter w uchwycie (regulacja skosu/skew), aby uzyskać najlepsze parametry dla obu polaryzacji. Sprawdź wartość MER na kanałach nadawanych w polaryzacji poziomej i pionowej. Czasem konieczne jest znalezienie kompromisu między obiema polaryzacjami, ponieważ idealne ustawienie dla jednej może nie być optymalne dla drugiej. Dla Hotbirda w Polsce konwerter należy skręcić o kilka stopni przeciwnie do ruchu wskazówek zegara (patrząc na antenę od przodu).
Teraz przetestuj odbiór z Astry. Wejdź w menu dekodera w ustawienia anteny i włącz odbiór z drugiej pozycji satelitarnej (port DiSEqC 1.1 lub Astra 19.2E). Sprawdź poziom i jakość sygnału. Jeśli jest on zbyt niski lub wynosi zero, konieczna jest korekta ustawienia konwertera monoblock. Nie zmieniaj już ustawienia samej anteny (azymut i elewacja), ponieważ są one prawidłowe dla Hotbirda. Zamiast tego, delikatnie obracaj konwerter w uchwycie, szukając pozycji, w której sygnał z Astry jest maksymalny. Czasem konieczne jest również delikatne przesunięcie konwertera wzdłuż wysięgnika (w stronę lub od anteny), ale operacja ta wymaga poluzowania uchwytu konwertera.
Konfiguracja dekodera dla konwertera monoblock
Po stronie programowej konieczne jest prawidłowe skonfigurowanie dekodera do współpracy z konwerterem monoblock. W przypadku dekoderów 4K oferowanych przez operatorów, takich jak Canal+ 4K (model Ultrabox+ USW4001NCP) lub Polsat Box 4K, konfiguracja odbywa się w menu ustawień anteny. Należy wybrać opcję instalacji na dwa satelity i przypisać odpowiednie porty: zazwyczaj Hotbird 13E przypisuje się do portu 1 (lub A), a Astrę 19.2E do portu 2 (lub B).
W dekoderze Canal+ 4K UltraBOX+ menu konfiguracji znajduje się w ścieżce MENU → ANTENA. Należy wybrać typ instalacji odpowiedni dla konwertera monoblock, który wykorzystuje przełączanie DiSEqC 1.0 lub 1.1 do zmiany satelity. Po zapisaniu ustawień przeprowadź wyszukiwanie kanałów dla obu pozycji satelitarnych. Dekoder przeszuka dostępne transpondery i doda wszystkie znalezione kanały, zarówno kodowane (wymagające aktywnej karty), jak i kanały telewizyjne bez opłat (FTA), do ogólnej listy.
Warto zwrócić uwagę, że Polsat Box przez internet oraz Canal+ przez internet to usługi działające w technologii OTT, nie wymagające anteny satelitarnej, ale oferujące inny zestaw kanałów niż wersje satelitarne. Jeśli zależy Ci na odbiorze niemieckich stacji naziemnych z Astry, konieczna jest instalacja satelitarna, ponieważ kanały te nie są dostępne w pakietach internetowych tych operatorów.
Dla zaawansowanych użytkowników, którzy korzystają z pakietów programowych Polsat Box lub pakietów programowych Canal+ i jednocześnie chcą odbierać programy zagraniczne, konwerter monoblock oferuje optymalne rozwiązanie. Instalacja pozwala na swobodne przełączanie się między oglądaniem polskich kanałów z Hotbirda a niemieckimi czy francuskimi stacjami z Astry bez konieczności fizycznej zmiany ustawienia anteny.
Typowe problemy i metody ich rozwiązywania
Podczas naszych serwisów w podwarszawskich miejscowościach, takich jak Ząbki, Legionowo czy Piaseczno, spotykamy się z powtarzającymi się problemami przy instalacjach z konwerterami monoblock. Najczęstszym błędem jest zamiana miejscami promienników. Jeśli podłączysz kabel do wyjścia przeznaczonego dla Astry, a będziesz szukał sygnału z Hotbirda, nie uzyskasz żadnego odbioru. Zawsze sprawdź oznaczenia na obudowie konwertera - główny promiennik (centralny) powinien być skierowany na Hotbirda.
Drugi częsty problem to nieprawidłowa regulacja skosu. Jeśli obraz "rozsypuje się" na kwadraty lub pojawia się efekt mozaiki tylko na niektórych kanałach, zazwyczaj oznacza to problem z polaryzacją. Sprawdź, czy konwerter nie jest przesunięty w uchwycie. Czasem wystarczy delikatne obrócenie o kilka stopni, aby problem zniknął. Pamiętaj, że kąt skosu dla Astry jest inny niż dla Hotbirda, więc konieczne jest znalezienie kompromisu między obiema pozycjami.
Trzecim problemem jest zbyt mała średnica anteny. Przy montażu monoblocka na małej antenie (60-70 cm) często okazuje się, że sygnał z Astry jest zbyt słaby, aby zapewnić stabilny odbiór, szczególnie podczas gorszej pogody. W takich przypadkach zalecamy wymianę anteny na większą (minimum 80 cm, optymalnie 90 cm) lub zastosowanie konwertera o lepszych parametrach (niższy współczynnik szumów, np. 0,1 dB zamiast 0,3 dB).
Czwartym problemem mogą być słabe złącza lub niskiej jakości kabel. Jeśli sygnał jest niestabilny, sprawdź wszystkie połączenia. Złącza typu F powinny być dokręcone ręcznie z odpowiednim momentem - nie za mocno, aby nie uszkodzić gwintu, ale na tyle szczelnie, aby nie dopuszczać wilgoci. Sprawdź również, czy przewód nie jest gdzieś zgnieciony lub przecięty.
Jeden z specjalistów z Fixly.pl zauważa, że częstą przyczyną problemów jest również montaż anteny w miejscu narażonym na silne podmuchy wiatru. Nawet jeśli antena jest prawidłowo ustawiona, silny wiatr może powodować jej drgania, co skutkuje zanikami sygnału. Warto zainwestować w solidny uchwyt i obejmę kominową lub ścienną, która skutecznie zamocuje antenę. Cena solidnego uchwytu elewacyjnego wynosi od 60 do 150 zł, w zależności od rozmiaru i materiału.
Koszty instalacji i zakupu sprzętu
Przygotowując budżet na instalację z konwerterem monoblock, warto uwzględnić następujące koszty. Zamówienie anteny satelitarnej w komplecie z konwerterem monoblock i uchwytem to wydatek rzędu 150-300 zł, w zależności od jakości sprzętu. Antena Corab ASC-800 PRO to koszt około 60-90 zł, konwerter monoblock single (np. Inverto Black Pro) około 59-80 zł, wersja twin 155-179 zł, a quad 199-269 zł. Uchwyt elewacyjny lub balkonowy kosztuje od 60 do 150 zł, a wysięgnik kominowy z obejmą od 150 zł wzwyż.
Kabel koncentryczny Triset-113 kosztuje około 3-5 zł za metr bieżący. Przy typowej instalacji, gdzie od anteny do dekodera potrzeba 15-20 metrów kabla, koszt wyniesie 45-100 zł. Złącza typu F kompresyjne to wydatek około 2-5 zł za sztukę.
Jeśli zlecasz wykonanie instalacji fachowcom, koszt usługi w Warszawie i okolicach wynosi od 200 do 400 zł za montaż i ustawienie anteny satelitarnej z konwerterem monoblock, w zależności od miejsca montażu (balkon, elewacja, dach) i trudności dostępu. Same ustawienie już zamontowanej anteny to koszt 100-200 zł. Wizja lokalna w celu sprawdzenia możliwości montażu to zazwyczaj 50-100 zł.
Firmy takie jak Telmor oferują usługi montażu z serwis techniczny Polsat Box lub serwis techniczny Canal+ w pakietach z instalacją sprzętu. Ceny te są zazwyczaj zbliżone do rynkowych, ale oferują dodatkową gwarancję na wykonane prace. Warto rozważyć tę opcję, szczególnie jeśli zależy Ci na kompleksowej obsłudze i gwarancji na całą instalację.
Bezpieczeństwo podczas montażu
Prace związane z montażem anteny satelitarnej, szczególnie na dachach czy wysokich elewacjach, wiążą się z ryzykiem upadku z wysokości. Zawsze stosuj odpowiednie zabezpieczenia - pas bezpieczeństwa, uprząż i liny asekuracyjne. Jeśli nie posiadasz doświadczenia w pracach na wysokościach, zdecydowanie zalecamy zlecenie tego zadania profesjonalistom. Canal+ HD oraz Polsat Box HD oferują usługi montażu przez autoryzowanych instalatorów, co zapewnia bezpieczeństwo i gwarancję prawidłowego wykonania.
Przed rozpoczęciem prac upewnij się, że posiadasz zgodę właściciela budynku lub administratora na montaż anteny, jeśli mieszkasz w bloku lub kamienicy. W przypadku budynków wielorodzinnych regulamin spółdzielni lub wspólnoty mieszkaniowej może zawierać zapisy dotyczące montażu konstrukcji na częściach wspólnych. Zgodnie z prawem budowlanym, instalowanie na obiekcie budowlanym urządzeń o wysokości powyżej 3 metrów wymaga zgłoszenia do organu administracji architektoniczno-budowlanej.
Pamiętaj również o bezpieczeństwie elektrycznym. Przed podłączeniem dekodera do gniazdka upewnij się, że wszystkie połączenia są suche i prawidłowo wykonane. Unikaj montażu anteny w bezpośrednim sąsiedztwie linii energetycznych. Minimalna odległość od przewodów niskiego napięcia powinna wynosić co najmniej 2 metry, a od linii wysokiego napięcia znacznie więcej.
Kiedy warto wezwać specjalistę
Choć teoretycznie montaż anteny satelitarnej można wykonać samodzielnie, w praktyce precyzyjne ustawienie konwertera monoblock wymaga doświadczenia i specjalistycznego sprzętu. Jeśli po kilkunastu minutach prób nie udaje Ci się uzyskać sygnału z obu satelitów, lub jeśli uzyskany sygnał jest niestabilny, warto wezwać fachowca. Profesjonalny instalator dysponuje miernikiem satelitarnym, który pozwala na precyzyjny pomiar parametrów MER i BER, co jest niemożliwe do osiągnięcia wskazówkami z menu dekodera.
Szczególnie zalecamy skorzystanie z pomocy specjalisty w przypadku montażu na dachu o dużym spadzie, na wysokich budynkach wielorodzinnych lub w sytuacjach, gdy konieczne jest wiercenie w elewacji budynku. Instalatorzy zazwyczaj oferują gwarancję na wykonane prace, co daje pewność, że w przypadku problemów będą oni zobowiązani do bezpłatnej naprawy lub korekty ustawienia.
Warto również rozważyć pomoc fachowca, gdy planujesz rozbudowę istniejącej instalacji o dodatkowe punkty odbioru lub gdy masz wątpliwości co do stanu technicznego istniejącego okablowania. Specjalista oceni, czy Twój obecny kabel koncentryczny spełnia wymagania dla transmisji DVB-S2, czy konieczna jest wymiana złącz, oraz czy antena ma odpowiednią średnicę dla planowanej konfiguracji.
Podsumowując, prawidłowe ustawienie konwertera monoblock to zadanie wymagające cierpliwości, precyzji i podstawowej wiedzy technicznej. Kluczem do sukcesu jest odpowiednia kolejność działań: stabilny montaż mechaniczny, wstępne ustawienie azymutu i elewacji, precyzyjne dostrojenie do Hotbirda, a następnie optymalizacja odbioru z Astry. Dzięki temu rozwiązaniu zyskujesz dostęp do setek dodatkowych kanałów z całej Europy, zachowując pełną funkcjonalność polskich platform cyfrowych.
"Властелинът на пръстените" с още една предистория
2 Коментара